ส่อง "จิตวิทยาการทำงาน" ผ่าน Attachment Theory: วิธีที่คุณถูกเลี้ยงมาในวัยเด็ก กำลังบอกว่าคุณจะเป็นพนักงานหรือผู้นำแบบไหน

คุณเคยสงสัยไหมว่า...

• ทำไมเราต้องทำงานหนักจนเกินพอดี เพื่อให้รู้สึกว่าตัวเองมีคุณค่า?

• ทำไมเรากลัวคำวิจารณ์ หรือไม่กล้าแสดงความคิดเห็นในที่ประชุม?

• ทำไมเราหลีกเลี่ยงความขัดแย้ง หรือบางครั้งก็ปะทะรุนแรงเกินเหตุ?

• ทำไมเรารู้สึกไม่ไว้ใจใคร และไม่อยากพึ่งพาใคร?

• ทำไมแค่เสียงเปลี่ยนในห้องประชุม หรือความเงียบในแชทกลุ่ม ถึงทำให้เครียดไปทั้งวัน?

  
  

เชื่อไหมว่า... คำตอบของคำถามเหล่านี้อาจไม่ได้อยู่ที่ระดับไอคิว (IQ) หรือความขยัน แต่มันย้อนกลับไปถึง ความสัมพันธ์ในวัยเด็กกับผู้ปกครอง ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญในทาง จิตวิทยาการทำงาน ที่เราเรียกกันว่า ทฤษฎีความผูกพัน (Attachment Theory)

ทฤษฎีความผูกพัน (Attachment Theory) อธิบายเรื่องนี้ไว้อย่างไร?

ทฤษฎีนี้ชี้ว่า เด็กเรียนรู้ “ความรู้สึกปลอดภัย” จากผู้ดูแลในวัยเด็ก และประสบการณ์เหล่านั้นจะกลายเป็น “พิมพ์เขียวทางอารมณ์” ที่ติดตัวเรามาจนถึงวัยผู้ใหญ่—โดยเฉพาะในความสัมพันธ์ ทั้งในชีวิตส่วนตัว และในที่ทำงาน

เมื่อโตขึ้น ระบบประสาทของเรายังคงทำหน้าที่ “สแกนหาความปลอดภัย” อยู่ตลอดเวลา โดยเฉพาะเมื่อต้องเผชิญกับความเครียด ความขัดแย้ง หรือความไม่แน่นอน

รูปแบบความผูกพันจึงส่งผลโดยตรงต่อพฤติกรรมการทำงานและการสร้างความสัมพันธ์ของเราในแต่ละวัน ซึ่งแบ่งออกเป็น 4 สไตล์หลัก:

1. สไตล์มั่นคง (Secure Attachment)

เติบโตมาจากความสัมพันธ์ที่ปลอดภัย คนกลุ่มนี้มักมั่นใจในตัวเอง เปิดใจได้ง่าย รับฟังความเห็นต่าง และสร้างความสัมพันธ์ได้อย่างมีสุขภาพดี

2. สไตล์วิตกกังวล (Anxious Attachment)

มักเติบโตมาจากการได้รับความรักแบบไม่สม่ำเสมอ ต้องการการยืนยันบ่อย ทำงานหนักเพื่อให้ได้รับการยอมรับ แต่ในใจกลับกลัวการถูกทอดทิ้ง

3. สไตล์หลีกเลี่ยง (Avoidant Attachment)

เกิดจากการเติบโตในสภาพแวดล้อมที่ถูกคาดหวังให้ “เข้มแข็ง” จึงเรียนรู้ที่จะพึ่งพาตัวเอง ไม่ไว้ใจผู้อื่น และไม่เปิดเผยความรู้สึก

4. สไตล์สับสน (Disorganized Attachment)

มักเกิดจากประสบการณ์ที่เจ็บปวดหรือสับสนในวัยเด็ก เช่น การถูกทำร้ายหรือทอดทิ้ง ทำให้มีปฏิกิริยาทางอารมณ์รุนแรง ไม่แน่นอน และสร้างความสัมพันธ์ได้ยาก

แล้วเราจะเยียวยาและเปลี่ยนแปลงอย่างไร?

1. เข้าใจตัวเองอย่างอ่อนโยน

   พฤติกรรมหลายอย่างไม่ใช่ “นิสัยเสีย” แต่คือระบบประสาทที่พยายามปกป้องคุณจากความรู้สึกไม่ปลอดภัยที่เคยเจอ

   
   

2. สังเกตจุดกระตุ้น

   เมื่อรู้ว่าสไตล์ความผูกพันของคุณคืออะไร คุณจะเริ่มสังเกตได้ว่าอะไรคือสิ่งที่ทำให้คุณ "เปิด" หรือ "ปิด"

   
   

3. ฝึกสร้างความปลอดภัยให้ตัวเอง

   ผ่านการฝึกสติ (Mindfulness) การสื่อสารอย่างจริงใจ และการอยู่ในความสัมพันธ์หรือทีมที่ปลอดภัยและให้เกียรติ

คุณเปลี่ยนอดีตไม่ได้ แต่คุณสามารถเปลี่ยนวิธีดูแลตัวเองในปัจจุบันได้

เมื่อคุณรู้สึกปลอดภัยจากภายใน คุณจะไม่เพียงแค่ทำงานได้ดีขึ้น แต่ยังสร้างความสัมพันธ์ที่ลึกซึ้งและยั่งยืนได้มากขึ้นด้วย

#TheBetterYou #จิตวิทยาวัยเด็ก #AttachmentTheory #HealingFromWithin #WorkplaceWellbeing